Kısaca
- IMEI’yi *#06# ile cihazdan okuyun; kutudaki, faturadaki ve SIM tepsisindeki numarayla karşılaştırın.
- Cihazın kayıt durumunu e-Devlet’teki BTK IMEI sorgulama hizmetinden öğrenebilirsiniz.
- Kayıp, çalıntı, kaçak ya da IMEI’si değiştirilmiş cihazlara operatörler hizmet veremez (5809 sayılı Kanun, md. 57).
- IMEI değiştirme ya da kopyalama talebi her koşulda reddedilmelidir; Kanun bu fiil için adli para cezası öngörür.
- Kabulde IMEI’yi servis kaydına yazmak; garanti, geçmiş ve ikinci kez gelen cihaz tartışmalarında tek dayanağınızdır.
IMEI nedir, nerede yazar?
IMEI (Uluslararası Mobil Cihaz Kimliği), her mobil cihaza üretimde verilen 15 haneli bir numaradır. Çift SIM’li telefonlarda her SIM yuvası için ayrı bir IMEI bulunur. Mobil şebeke, cihazı bu numarayla tanır; Türkiye’de cihazın şebekeden hizmet alıp alamayacağı da bu numaranın kayıt durumuna bağlıdır.
IMEI’yi öğrenmenin birkaç yolu vardır ve kabulde en az ikisini karşılaştırmak gerekir:
- Tuşlama: Arama ekranına *#06# yazıldığında cihaz IMEI numaralarını gösterir. Cihazın kendi yazılımından okunan numara budur.
- Ayarlar: “Telefon hakkında” ya da “Genel > Hakkında” menüsünde yazar.
- Kutu ve fatura: Satın alma belgesinde ve kutu etiketinde yer alır.
- Cihazın üzerinde: Bazı modellerde SIM tepsisinde ya da arka kapağın altında basılıdır.
Ekrandaki IMEI ile kutudaki ya da tepsideki IMEI’nin farklı çıkması, cihazın ana kartının veya kasasının değiştiğini, ya da numaranın yazılımla oynandığını gösterebilir. Her iki durumda da bunu kabul belgesine yazın ve müşteriye sorun.
IMEI nasıl sorgulanır?
Türkiye’de mobil cihazların kayıt durumu Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) Mobil Cihaz Kayıt Sistemi’nde tutulur. Sorgulama için üç pratik yol var:
- e-Devlet: turkiye.gov.tr üzerinde BTK’nın IMEI sorgulama hizmetine IMEI numarası girilir; cihazın kayıtlı olup olmadığı görülür.
- BTK Tüketici İletişim Merkezi (120): BTK, IMEI bilgisinin değiştirilip değiştirilmediğini bu hattan da öğrenebileceğinizi duyuruyor.
- Kayıt bilgisi ile cihazın karşılaştırılması: Sorgu sonucunda görünen marka ve modelin elinizdeki cihazla aynı olup olmadığına bakın. Uyuşmazlık, numaranın başka bir cihazdan kopyalandığına işaret edebilir.
Sorgu sonuçları ne anlama gelir?
Sorgu ekranındaki ifadeler zaman içinde değişebilir; aşağıdaki tablo durumların anlamını ve bir servis olarak ne yapabileceğinizi özetliyor.
| Durum | Anlamı | Servis olarak ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Kayıtlı | Cihaz Mobil Cihaz Kayıt Sistemi’nde kayıtlı; şebekeden hizmet alabilir. | Normal kabul. Sonucu ve sorgu tarihini kayda yazın. |
| Kayıt bulunamadı / kayıt dışı | Cihaz yurt dışından getirilmiş ve kaydı yapılmamış ya da yasal yoldan ithal edilmemiş olabilir. | Onarım sonrası şebekede çalışmayabileceğini müşteriye yazılı bildirin. Satın alma veya alım işleminde bulunmayın. |
| Kayıp / çalıntı | Sahibi cihazın rızası dışında elinden çıktığını bildirmiş; operatörler bu cihaza hizmet veremez. | Onarım ve alım yapmayın; müşteriye durumu açıklayın. Şüpheli bir durum varsa kolluğa bildirmeyi değerlendirin. |
| IMEI değiştirilmiş veya kopyalanmış (klon) | Numara yazılımla değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış. | IMEI ile ilgili hiçbir işlem yapmayın. Kayıtlı gerçek cihazın sahibi, kopyalanmış numarayı tek hatla eşleştirerek kullanabilir; bu işlem BTK ve operatör üzerinden yürür. |
Bir ayrıntı daha: Kanun’a göre kayıtlıyken kesintisiz bir yıl şebekeden hizmet almayan cihazların kaydı düşer; aynı cihaz son kullanıcısına ait bir hatla kullanıldığında kayıt kendiliğinden geri gelir (5809 sayılı Kanun, md. 57/3). Uzun süre çekmecede kalmış bir telefonun sorguda “kayıtlı değil” görünmesinin nedeni bu olabilir.
Kabulde IMEI kontrol akışı
Kontrolün kabul süresini uzatmaması için sırayı sabitleyin. Aşağıdaki akış tezgâhta bir dakikadan kısa sürer:
- Cihaz açılıyorsa *#06# ile IMEI’yi okuyun; açılmıyorsa kutu, fatura veya SIM tepsisindeki numarayı kullanın ve bunu kayda “cihazdan okunamadı” diye not edin.
- Numarayı servis kaydına yazın; çift SIM’li cihazlarda iki numarayı da girin.
- Kayıt durumunu sorgulayın ve sonucu tarihiyle kayda ekleyin.
- Ekrandaki numara ile belgedeki numara farklıysa nedenini müşteriye sorun ve cevabı kabul belgesine yazın.
- Sorun çıkan durumlarda işlemi neden yapamadığınızı müşteriye sakin ve açık bir dille anlatın; tartışmayı tezgâhta değil, belgeyle yönetin.
Kabul belgesinde hangi bilgilerin bulunması gerektiğini servis fişi ve cihaz kabul formu yazımızda bir şablonla birlikte anlattık.
IMEI değiştirme ve kopyalama: kırmızı çizgi
Kayıt dışı bir cihazı “açtırmak” için IMEI değiştirme ya da başka bir cihazın numarasını kopyalama talebi tezgâha zaman zaman gelir. Bu talebin tek doğru cevabı hayırdır.
Hüküm yalnızca işlemi yapmayı değil, bu amaçla kullanılan yazılım ve araçları bulundurmayı da kapsar. Tezgâhta ya da servis bilgisayarında böyle bir araç tutmamak, hem hukuki hem itibar riskini ortadan kaldırır. Müşteriye kayıt dışı cihaz için yasal yolun BTK’nın kayıt usulleri olduğunu söyleyin.
Ana kart ya da cihaz değişiminde IMEI
IMEI ana karta bağlıdır; ana kart değiştiğinde cihazın IMEI’si de değişir. Yurt içinde satılan cihazlarda ana kart değişimi çoğunlukla üretici veya ithalatçının yetkili servisi üzerinden yapılır ve kayıt işlemleri onların sisteminden yürür.
Yolcu beraberinde yurt dışından getirilip kaydettirilen cihazlar için Temmuz 2026’da yapılan değişiklik, arıza nedeniyle cihazın ya da ana kartının değişmesi hâlinde kayıt sahibinin e-Devlet üzerinden IMEI değişikliği başvurusu yapabilmesini düzenledi (Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik). Basında aktarılan bilgilere göre başvuruda, değişimi yapan firmanın antetli kâğıdına ya da kaşesine sahip, değişimin arıza nedeniyle yapıldığını açıkça belirten ve eski ile yeni IMEI numaralarını içeren bir belge isteniyor; başvuru, kayıttan sonraki üç takvim yılı içinde ve eski IMEI beyaz listede bulunduğu sürece yapılabiliyor.
Kayıt dışı cihaz satmanın sonucu
Mağaza tarafında risk daha da büyüktür. BTK, yurt içinden satın alınıp kayıt dışı çıkan cihazlar için tüketicilerin satıcıya başvurmasını öneriyor ve bu cihazların tüketici mevzuatı bakımından ayıplı mal sayıldığını belirtiyor. Ayıplı malda tüketici; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 11).
Bu yüzden satışa koyduğunuz her ikinci el cihazın IMEI sorgusunu yapın ve sonucu stok kartına yazın. İkinci el alım-satımda tutulması gereken diğer kayıtları ikinci el telefon alım satımı yazısında topladık.
IMEI’yi kayıtta tutmanın yararları
- Kimlik kanıtı: Teslimde “bu benim telefonum değil” itirazına karşı tek kesin dayanaktır.
- Geçmiş: Aynı cihaz ikinci kez geldiğinde önceki onarımı, değişen parçayı ve verdiğiniz garantiyi bulursunuz.
- Garanti eşleşmesi: Değiştirdiğiniz parçanın garantisini o cihazla sınırlamak için IMEI gerekir.
- Stok: Satışa ayırdığınız cihazları adetle değil, IMEI ile takip edersiniz; hangi cihazın satıldığı karışmaz. Ayrıntılar yedek parça stok takibi yazısında.
Sık sorulan sorular
IMEI sorgulama nasıl yapılır?
IMEI’yi *#06# tuşlayarak ya da ayarlardaki “Hakkında” menüsünden öğrenin, ardından e-Devlet’teki BTK IMEI sorgulama hizmetine girin. Sonuç, cihazın Mobil Cihaz Kayıt Sistemi’ndeki kayıt durumunu gösterir.
Kayıt dışı telefonu tamir etmek yasak mı?
Kayıt dışı bir cihazın donanım onarımını yasaklayan genel bir hüküm bulunmuyor; yasak olan, IMEI’nin değiştirilmesi veya kopyalanmasıdır. Ancak cihazın onarımdan sonra şebekede çalışmayabileceğini müşteriye yazılı olarak bildirmeniz ve sorgu sonucunu kayda geçirmeniz gerekir.
IMEI kopyalamanın cezası nedir?
Elektronik kimlik bilgilerini taşıyan yazılım veya araçları yetkisiz kopyalamak, bulundurmak ya da kullanmak 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 56. maddesiyle yasaktır; 63. madde bu fiil için adli para cezası öngörür.
“IMEI klonlanmış” ne demek?
Cihazın IMEI numarasının başka cihazlara kopyalandığı anlamına gelir. Kayıtlı gerçek cihaz, yalnızca eşleştirilen abone numarasıyla kullanıma açılır; işlem BTK ve operatör üzerinden yürür, servisin bu konuda yapabileceği bir şey yoktur.
Çekmecede kalmış telefon neden kayıtsız görünüyor?
Kayıtlıyken bir yıl kesintisiz şebekeden hizmet almayan cihazların kaydı düşer. Cihaz, son kullanıcısına ait bir hatla kullanıldığında kayıt kendiliğinden geri gelir; gelmezse BTK düzenlemelerine göre başvuru yapılır.
