İkinci el telefon alım satımında kayıt: IMEI, sözleşme ve gider pusulası

Almadan önce kontrol

Alım kararını fiyattan önce kontrol listesi vermelidir. Aşağıdaki kontroller birkaç dakika sürer ve her birinin sonucu alım kaydına yazılmalıdır:

• IMEI sorgusu: Cihazdan *#06# ile okunan IMEI’yi kutu veya faturadakiyle karşılaştırın ve kayıt durumunu sorgulayın. Kayıp, çalıntı, kayıt dışı ya da IMEI’si değiştirilmiş cihazı almayın. Sorgunun nasıl yapıldığını ve sonuçların anlamını IMEI sorgulama yazısında anlattık.
• Hesap kilidi: “Cihazımı bul” gibi hesap kilitleri satıcının yanında kapatılmalı; cihaz fabrika ayarlarına sıfırlandıktan sonra kurulum ekranında hesap sorulmadığını görün.
• Finansman borcu: Taksitli alınan ve borcu süren cihazlar yalnızca eşleştirildiği hatla kullanılabilir hâle gelebilir; satıcıya sorun ve cihazı başka bir hatla deneyin.
• Fiziksel durum: Ekran, kasa, kamera camı, tuşlar, bükülme ve sıvı teması belirtisi.
• Teknik test: Şarj, ses, mikrofon, kameralar, yüz/parmak izi tanıma, şebeke, Wi-Fi ve pil sağlığı.
• Parça geçmişi: Cihaz ayarlarında değiştirilmiş parça uyarısı varsa (ekran, pil gibi) bunu fiyata ve satıştaki bilgilendirmeye yansıtın.

Kimden aldığınızı belgeleyin

Alımın en önemli kaydı, cihazı kimden aldığınızdır. Satanın adı, soyadı, kimlik numarası, adresi ve telefonu; cihazın kendisine ait olduğuna dair beyanı ve imzası kayıtta bulunmalıdır. Bu bilgiler hem gider pusulası için gereklidir hem de cihaz hakkında sonradan bir soru geldiğinde iyi niyetinizi gösterir.

Kimlik fotokopisi almak yaygın bir uygulamadır ama her fotokopi, kimlikteki bütün bilgileri sizin sorumluluğunuza bırakır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını (md. 4), veri sahibinin aydınlatılmasını (md. 10) ve verilerin güvenle saklanmasını (md. 12) ister. Pratikte:

• Gerekli bilgileri kimlikten kayda geçirin; fotokopi alıyorsanız nedenini aydınlatma metninde belirtin.
• Fotokopi ve kayıtları kilitli bir dolapta ya da yalnızca yetkili kişilerin açabildiği bir sistemde saklayın.
• Satıcıya, bilgilerini hangi amaçla ve ne kadar süre tuttuğunuzu söyleyin.

Alım sözleşmesi ve teslim tutanağı

Bireyden yapılan alımda kısa bir yazılı sözleşme, tarafların neyi kabul ettiğini kesinleştirir. Aşağıdaki şablonu kendi bilgilerinizle uyarlayabilirsiniz; şablonun hukuki değerlendirmesini bir avukata yaptırmanız önerilir.

ALICI: [İşletme unvanı] · [Adres] · [Vergi dairesi / no]
SATICI: Ad soyad ________  T.C. kimlik no ________
        Adres ________________  Telefon ________

CİHAZ: Marka / model ________  Renk / kapasite ________
IMEI 1 ________  IMEI 2 ________  Seri no ________
IMEI sorgu sonucu ve tarihi: ________
Durum: ____________________________________________
Teslim edilen aksesuar / kutu / fatura: ____________

BEDEL: ______ TL   Ödeme: [ ] Nakit [ ] Banka hesabına (IBAN ________)

SATICININ BEYANI
Cihaz bana aittir; kayıp, çalıntı veya rehinli değildir. Üzerinde
finansman borcu yoktur. Hesap kilitlerini kapattım, kişisel verilerimi sildim.

Tarih: __.__.____   Satıcı imza: ________   Alıcı adına imza: ________

Ödemeyi mümkünse satıcının kendi adına kayıtlı banka hesabına yapın. Banka kaydı, hem paranın kime ödendiğini hem de satıcının kimliğini ayrıca doğrular.

Gider pusulası

Gelir İdaresi’nin vergi mükellefi olmayan kişilerden ikinci el telefon alımına ilişkin özelgelerinde de bu alımlar için gider pusulası düzenlenmesi gerektiği belirtiliyor. Gider pusulasına IMEI numarasını da yazmak, belgeyi stoktaki cihaza bağlamanın en kolay yoludur.

Cihazı sonra sattığınızda düzenleyeceğiniz faturadaki KDV uygulaması ve gider pusulasında stopaj olup olmadığı, işlemin yapısına ve güncel düzenlemelere göre değişebilir. Bu ayrıntıları mali müşavirinizle netleştirin; kayıt düzeniniz ise her durumda aynı kalır: her alımın bir belgesi, her satışın bir faturası ya da fişi olur.

Satarken sorumluluğunuz

Mağazanız bir tüketiciye ikinci el cihaz sattığında, satıcı olarak ayıplı maldan sorumlusunuz. Kanun, ikinci el satışlarda satıcının bu sorumluluğunun bir yıldan az olamayacağını söyler (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 12/2).

• Bilinen kusurları yazın: Satışa sunulan ayıplı malın ayıbına ilişkin açıklayıcı bilginin bir etiketle tüketiciye verilmesi ya da fatura, fiş veya satış belgesinde açıkça gösterilmesi zorunludur (md. 10/3). Tüketicinin sözleşme anında bildiği ayıp için sonradan sözleşmeye aykırılık ileri sürülemez (md. 10/2).
• Pil sağlığını ve değişen parçaları belirtin: Bunlar müşterinin “makul olarak beklediği” özelliklerdir; söylenmeyen bilgi sonradan ayıp iddiasına dönüşür.
• IMEI’yi faturaya yazın: Hangi cihazı sattığınızı tartışmasız kılar.
• Kayıt dışı cihaz satmayın: BTK, yurt içinden alınıp kayıt dışı çıkan cihazların ayıplı mal sayıldığını belirtiyor; bu durumda müşteri ayıplı malda tanınan seçimlik haklarını kullanabilir.

“Yenilenmiş” ne zaman denebilir?

Yenilenmiş ürün; donanım, yazılım veya fiziki özelliklerinde iyileştirme yapılarak tekrar satışa sunulan kullanılmış maldır ve tüketiciye teslimden itibaren en az bir yıl garantiyle satılır. Yönetmelikle belirlenen mallar ancak Bakanlıkça yetkilendirilen merkezlerde yenilenmesi şartıyla “yenilenmiş ürün” olarak satılabilir; yenileme merkezlerinin Bakanlıktan yetki belgesi alması zorunludur (6502 sayılı Kanun, md. 57/A).

Cep telefonu bu kapsamdadır. Yetkiniz yoksa cihazı kendi atölyenizde onarıp bakımını yapsanız bile ilanda, etikette veya faturada “yenilenmiş” ifadesini kullanmayın; “ikinci el” deyin ve yaptığınız işlemleri açıkça yazın. Yenilenmiş ürünlerin satışına ilişkin kurallar, Ağustos 2026’da yürürlüğe giren Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik ile yeniden düzenlendi; bu alanda faaliyet planlıyorsanız güncel metni inceleyin.

Bakanlık bilgi sistemine kayıt

Ticaret Bakanlığı, 2024’te yaptığı düzenlemeyle elektronik kimlik bilgisi (IMEI gibi) bulunan kullanılmış ürünlerin Bakanlık tarafından oluşturulan bilgi sistemine kaydedilmesini zorunlu hâle getirdi; uygulama esaslarının Bakanlık duyurularıyla belirleneceği açıklandı. İkinci el cihaz alım satımı yapıyorsanız işletmenizin bu kayıt yükümlülüğünün kapsamına girip girmediğini ve kaydın nasıl yapılacağını il ticaret müdürlüğünden teyit edin.

Stokta ikinci el cihazı nasıl izlemeli?

İkinci el cihazlar adetle değil, tek tek izlenir. Her cihaz için IMEI’ye bağlı bir stok kartı açın ve şu bilgileri tutun: alış tarihi ve bedeli, satan kişi ve belgesi (gider pusulası no), IMEI sorgu sonucu, yapılan onarım ve kullanılan parçalar, satış fiyatı, satıldığı müşteri ve verilen garanti süresi.

Bu kart, cihaz başına gerçek kârı da gösterir: alış bedeli ile satış fiyatı arasındaki farktan onarım parçasını ve işçiliği düşmeden bulunan kâr yanıltıcıdır. Parçanın servis kaydına nasıl bağlanacağını yedek parça stok takibi yazısında anlattık.

İnternetten satış ve cayma hakkı

İkinci el cihazı internet ya da telefon üzerinden satıyorsanız sözleşme mesafeli sözleşmedir ve tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkına sahiptir (6502 sayılı Kanun, md. 48/4). İlan metninde cihazın durumunu, pil sağlığını ve değişen parçaları mağazadaki kadar açık yazın; fotoğraflar gerçek cihazın fotoğrafı olsun.

Çalıntı şüphesi

Satıcının cihazın kilidini açamaması, kutu ve faturanın olmaması, piyasanın çok altında bir fiyat istemesi ya da IMEI’nin kayıp–çalıntı görünmesi şüphe işaretleridir. Bir suçtan elde edildiğini bildiğiniz bir eşyayı satın almak ya da kabul etmek Türk Ceza Kanunu’na göre suçtur (md. 165). Şüpheli bir durumda alımı yapmayın; gerekli görürseniz kolluğa bildirin.

Sık sorulan sorular